28 października 1900 roku oddano do użytku pasażerów Dworzec Centralny w Gdańsku, jego oficjalne otwarcie miało miejsce dwa dni później. Dokładnie po 120 latach PKP S.A. realizuje prace modernizacyjne oraz renowacyjne obiektu, dzięki którym odzyska on swój dawny blask.
Budowę gdańskiego dworca według projektu Aleksandra Ruedella, Paula Thoemera i Georgia Cuny’ego rozpoczęto w 1894 roku. Obiekt powstał na wysokości Starego Miasta, na terenach, na których znajdowała się część wałów obronnych oraz fosy. Główny budynek, jako część reprezentacyjna całego kompleksu dworcowego, nosił wówczas miano „budynku powitalnego”. Obsługiwał on podróżnych przybywających do Gdańska, który wówczas był stolicą prowincji Prus Zachodnich. Architektura gmachu miała nawiązywać do gdańskiego renesansu niderlandzkiego. Efekt ten osiągnięto m.in. poprzez połączenie czerwonej ceramiki z ozdobnymi detalami architektonicznymi wykonanymi z piaskowca. Charakterystyczną cechą dworca była również dominanta architektoniczna w postaci prawie 50-metrowej wieży zegarowej, pełniącej wtedy również funkcję wieży ciśnień.
W budynku znajdowały się: wysoka hala z okienkami kasowymi, przechowalnia bagażu, budki telefoniczne, urząd telegraficzny, komisariat policji, wspólne poczekalnie dla klas I i II, jak również osobne dla klas III i IV, umywalnie, toalety, bufet, a nawet poczekalnia dla VIP-ów.
W okresie 20-lecia międzywojennego zarządcą kompleksu dworcowego zostało PKP. Podczas II wojny światowej część dworca została spalona w wyniku działań wojennych. Zniszczenia odbudowano w latach 1947 – 1950 według planu inż. architekta Kamila Lisowskiego, który nie uwzględniał już spadzistych dachów nad północnym skrzydłem.
Na przestrzeni lat pojawiło się wiele koncepcji przebudowy dworca, kilkukrotnie jego wnętrze ulegało zniszczeniom albo kosmetycznym zabiegom upiększającym, niewiele mającym wspólnego z jego pierwotnym projektem.
Dlatego obecna modernizacja dworca prowadzona przez PKP S.A. jest realizowana w oparciu o ścisłą współpracę z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Chodzi o to, żeby przywrócić obiektowi jego dawny blask.
– Przebudowa dworca Gdańsk Główny to największa inwestycja w ramach Programu Inwestycji Dworcowych na lata 2016-2023. Bardzo zależy nam na tym, aby temu wyjątkowemu obiektowi przywrócić jego historyczny charakter i połączyć go z funkcjonalnością dla wszystkich grup podróżnych. Taka synergia tradycji z nowoczesnością na pewno spodoba się wszystkim osobom korzystającym z dworca – mówi Krzysztof Mamiński, prezes zarządu PKP S.A.
Renowacji są poddawane budynek główny dworca oraz jego najbliższe otoczenie. W tym m.in. elewacja 50-metrowej wieży oraz część tunelu podziemnego. Całkowicie wymieniane są pokrycia na istniejących dachach. Widać już odtworzone na nich geometryczne wzory z kolorowych dachówek i rzeźbiarskie detale dekarskie. Ponadto historyczny wygląd odzyska stolarka okienna. W holu dworca odtworzone zostaną dębowe witryny kasowe i sklepowe oraz wzorowane na historycznym oświetlenie. W wystroju holu interesującymi elementami będą zrekonstruowane witraże w wielkopowierzchniowych naświetlach hali głównej oraz kartusze pomorskich miast. Nad nowo projektowanym pionem komunikacyjnym z poziomu 0 do poziomu -1, prowadzącym do węzłów sanitarnych i strefy poczekalni, wykonana zostanie przeszklona kopuła doświetlająca.
Przebudowa dworca Gdańsk Główny jest dofinansowana ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Dworzec Gdańsk Główny w 1899 roku. Materiał archiwalny pochodzi z zasobów Fotopolska.eu